Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Interpelacja w sprawie sytuacji związanej z realizacją Pilotażowego Programu Leader+

   Szanowny Panie Ministrze! Uruchomiony w 2004 r. w Polsce Pilotażowy Program Leader+ rozbudził wiele nadziei i spowodował niespotykany wzrost aktywności obywatelskiej na wsi. W I schemacie Pilotażowego Programu Leader+ udział wzięło ponad 170 podmiotów (14 z Wielkopolski), deklarujących utworzenie lokalnych grup działania oraz opracowanie zintegrowanych strategii rozwoju obszarów wiejskich. Przytłaczająca większość projektów zakończyła się sukcesem, tj. utworzeniem nowych organizacji pozarządowych - fundacji, stowarzyszeń bądź związków stowarzyszeń - spełniających kryteria Lokalnej Grupy Działania określone w SPO ˝Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich˝. Oprócz wymienionej wyżej liczby projektów korzystających z pomocy ze środków unijnych zostało w Polsce zrealizowanych kilkadziesiąt projektów za środki własne wyasygnowane przez społeczności lokalne, co świadczy o atrakcyjności tego programu i determinacji środowisk wiejskich, aby w nim uczestniczyć.    Ludzie na wsi podjęli się ogromnej pracy, aby podjąć trudne wyzwania programu Leader oraz przygotować się do jego wdrażania na swoim terenie, widząc w nim narzędzie trwałego rozwoju wsi. Partnerstwa powstałe w wyniku dotychczasowej realizacji programu borykają się jednak z poważnymi kłopotami, których źródło, a jednocześnie rozwiązanie tkwi w decyzjach na szczeblu centralnym. Najpilniejszym obecnie problemem do rozwiązania jest finansowanie realizacji projektów w ramach II schematu Pilotażowego Programu Leader+. Projekty te będą realizowane przez lokalne grupy działania, które najpierw muszą wyłożyć własne lub pożyczone środki, a następnie uzyskają refundację poniesionych wydatków. Lokalne grupy działania mają ogromny problem, aby sprostać tym wymogom, z następujących powodów:    1) są to młode organizacje, nieposiadające własnego majątku (poza drobnymi kwotami kapitału założycielskiego lub składek członków), które nie mają szansy na samodzielne pozyskanie funduszy wystarczających do realizacji projektów w ramach II schematu;    2) istniejące na rynku tzw. pomostowe kredyty bankowe są trudno dostępne dla lokalnych grup działania ze względu na wysokie oprocentowanie, brak możliwości zabezpieczenia kredytu, brak historii kredytowej i małą zdolność kredytową tych grup;    3) schemat II nie przewiduje - wśród kosztów kwalifikowanych - kosztów odsetek od zaciąganych kredytów oraz kosztów obsługi gwarancji bankowych;    4) zmiana ustawy o finansach publicznych, która weszła w życie w trakcie realizacji I schematu Pilotażowego Programu Leader +, z dniem 1 stycznia 2006 r. wprowadziła zakaz tworzenia fundacji przez gminy, a tym samym przekazywania im środków przez gminy, które mogłyby pozwolić na sfinansowanie kosztów kredytu;    5) procedura uzyskania refundacji środków wydatkowanych w ramach Programu Leader+ trwa około 4-5 miesięcy, co pokazują doświadczenia z realizacji I schematu programu.    Pomimo to, iż podmioty biorące udział w tworzeniu lokalnych grup działania wielokrotnie zgłaszały te istotne problemy zarówno Instytucji Zarządzającej Pilotażowym Programem Leader+, jak też wielu organizacjom i instytucjom działającym na rzecz wsi, dotąd nie udało się ich rozwiązać. Pozostawienie takiego stanu rzeczy grozi totalną klęską II schematu Pilotażowego Programu Leader+. Lokalne grupy działania w całej Polsce nie zdołają pokonać kluczowej dla nich bariery finansowej bez kompleksowych rozwiązań w tym zakresie na poziomie centralnym.    Drugi ważny problem związany z realizacją II schematu Pilotażowego programu Leader+ wynika ze zbyt małej ilości środków alokowanych na realizację tego programu. Przewiduje się, że o wsparcie w ramach II schematu będzie się ubiegać około 180 lokalnych grup działania (sugerują to liczby podane na wstępie interpelacji), podczas gdy środki będące w dyspozycji wystarczą na sfinansowanie zaledwie 60 projektów. Grupy, które nie otrzymają wsparcia, będą musiały zawiesić aktywność i czekać ponad dwa lata, do 2008 r., na możliwość ubiegania się o środki na program Leader już z Nowej Perspektywy Finansowej 2007-2013. W wielu środowiskach rozbudzony w ostatnich miesiącach entuzjazm i aktywność społeczna może nie wytrzymać tej próby czasu i kiedy w 2008 r. pojawią się relatywnie duże środki na program Leader, możemy znaleźć się w sytuacji, że zabraknie podmiotów zdolnych zaabsorbować te środki.    Przedstawione wyżej okoliczności wymagają, by w trybie pilnym zostały podjęte zdecydowane kroki, które ułatwią lokalnym grupom działania uczestniczenie w programie Leader zarówno w ramach II schematu Pilotażowego Programu Leader+, jak i w nowym okresie programowania, tj. w latach 2007-2013.    Wobec powyższego stawiam następujące pytania:    1. Czy rząd zamierza uruchomić procedury umożliwiające zaliczkowanie projektów realizowanych przez lokalne grupy działania w ramach II schematu Pilotażowego Programu Leader+ oraz w ramach osi Leader w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013?    2. Czy zostaną wprowadzone rozwiązania mające na celu maksymalne skrócenie czasu oczekiwania na refundację środków poprzez uruchomienie szybkiej ścieżki refundacji na potrzeby II schematu Pilotażowego Programu Leader+ (do 2 miesięcy, bez możliwości jego przedłużenia)?    3. Czy rząd przewiduje realokację środków w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego ˝Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich˝ w taki sposób, by zwiększyć środki przeznaczone na działanie ˝Pilotażowy Program Leader+˝ i umożliwić sfinansowanie wszystkich projektów złożonych w ramach II schematu tego programu i spełniających jego wymagania albo w inny sposób zapewnić realizację tego celu, na przykład przeznaczając odpowiednie środki krajowe na program wsparcia dla lokalnych grup działania, dla których zabraknie środków z działania ˝Pilotażowy Program Leader+˝?    Rozbudzona w ramach I schematu programu aktywność społeczności wiejskiej powinna zostać doceniona przede wszystkim przez rząd, który ma wpływ na kształt zasad programu Leader obecnie oraz w następnych latach programowania budżetu Unii Europejskiej.    Z poważaniem    Poseł Eugeniusz Grzeszczak    Warszawa, dnia 23 maja 2006 r.