Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Interpelacja w sprawie negatywnych skutków ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego

   Szanowny Panie Ministrze! Wielokrotnie podejmowane przeze mnie interwencje dotyczą problemu finansowania jednostek samorządu terytorialnego, w szczególności gmin. W niniejszej sprawie również wcześniej występowałem do Ministerstwa, jednak wiele protestów i apeli gmin skłania mnie do ciągłego podejmowania problemu, również i w tej sprawie. Ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego z dnia 13.11.2003 r. zmieniła zasady uzyskiwania dochodów przez jednostki samorządu terytorialnego. Zamierzenia miały zapewne na celu poprawę sytuacji, jednak w wielu przypadkach nie przyniosły oczekiwanych efektów. Zmiany w szczególności spowodowały negatywne skutki w gminach wiejskich i miejsko-wiejskich o charakterze rolniczym.    Zmiany sposobu finansowania doprowadziły m.in. do zniesienia dotacji celowej na wypłatę dodatków mieszkaniowych, obciążając pełnym finansowaniem budżet gminy, zniesienia części rekompensującej udzielone ulgi ustawowej w podatku rolnym i leśnym oraz zniesienia zwrotu finansowania oświetlenia ulic.    Pewną rekompensatę utraconych dochodów miały stanowić: większy udział gmin w podatku dochodowym od osób fizycznych, część równoważąca subwencji ogólnej oraz pewien zwrot za oświetlenie uliczne. W celu otrzymania powyższych dochodów gminy są zobowiązane spełnić określone warunki ustawowe, w przeciwnym wypadku nie otrzymają środków. W odniesieniu do powyższego należy podkreślić, że istniejąca tendencja spadkowa uzyskiwanych dochodów gmin z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, na co gminy nie mają wpływu, powoduje zmniejszenie dochodów z tego tytułu. Następnie nieotrzymanie równoważącej subwencji ogólnej w roku 2004 jako jednego z warunków jej przyznania spowodowało nieuzyskanie jej również na 2005. W gminach, gdzie koszt wydatków na oświetlenie uliczne jest mniejszy od średniego kosztu w kraju oraz nieotrzymanie części równoważącej subwencji ogólnej w 2004 r. spowodowało, że gmina mysi pokryć oświetlenie ulic wyłącznie ze środków własnych. Przysłowiowym gwoździem do trumny jest pozbawienie rekompensaty gminy za przyznane ustawowe ulgi podatnikom podatku rolnego i leśnego.    Pozbawiając gminy dochodów, równocześnie nakładając dodatkowe obciążenia, została przyznana rekompensata, której wiele gmin nie jest w stanie uzyskać, a tym samym państwo bezprawnie zmniejszyło budżety gminne. Dodatkowy, w pełni uzasadniony protest powstał również po wprowadzeniu obowiązkowego przyznawania stypendiów socjalnych. Co prawda państwo zapewnia dotację na ten cel, ale jest ona tak niska, że rady gmin mają problemy, aby ustalić taki regulamin ich przyznawania, aby jak najmniej uczniów mogło je otrzymać, co jest zjawiskiem absurdalnym! Jednak w przeciwnym wypadku zmuszone są zaciągnąć kredyt, aby wywiązać się z obowiązku ustawowego. Czy to było zamierzeniem ustawy?    Z uwagi na powyższe proszę o odpowiedź:    1. Dlaczego w związku z ustawą z 13.11.2003 r., pozbawiając budżety gmin określonych dochodów (dot. zwrotu za oświetlenie uliczne, dodatków mieszkaniowych, dochodu z tyt. części równoważącej subwencji ogólnej, rekompensaty za przyznane ulgi w podatku rolnym i leśnym), obciążając je równocześnie dodatkowymi obowiązkami, budżet państwa nie zapewnia gminom odpowiedniej rekompensaty, którą bez spełnienia dodatkowych warunków mogłyby uzyskać, biorąc pod uwagę głównie gminy wiejskie i miejsko-wiejskie o niskich dochodach własnych?    2. W jaki sposób Ministerstwo dokona rekompensaty utraconych przez gminy dochodów, aby miały pewność ich otrzymania?    3. W jaki sposób i w jakim terminie Ministerstwo przyzna środki na stypendia socjalne dla uczniów, odzwierciedlające potrzeby według kryteriów ustawowych?    Z poważaniem    Poseł Renata Beger    Warszawa, dnia 20 kwietnia 2005 r.